KÖK HÜCRE TEDAVİSİ
Rejeneratif tıp, normal işlevlerini yerine getirmek için hücrelerin, dokuların veya organların değiştirilmesi veya yenilenmesi sürecini ifade eden, yeni gelişen modern tıp dalıdır.
Rejeneratif tıp, normal işlevlerini yerine getirmek için hücrelerin, dokuların veya organların değiştirilmesi veya yenilenmesi sürecini ifade eden, yeni gelişen modern tıp dalıdır.


Rejeneratif Tıp Nedir?


Rejeneratif tıp, normal işlevlerini yerine getirmek için hücrelerin, dokuların veya organların değiştirilmesi veya yenilenmesi sürecini ifade eden, yeni gelişen modern tıp dalıdır. Hücre tedavisi; onarılamaz dokuları veya organları iyileştirmek için vücudun kendi onarım mekanizmasını uyararak çalışır. Bu nedenle, nörolojik bozukluklar (omurilik hasarı, beyin felci, kas distrofisi, cerabral palsi, Alzheimer hastalığı, multipl skleroz, otizm, vb.) gibi henüz kanıtlanmış tedavileri veya tedavisi olmayan hastalıkların tedavi edilmesinde rol oynayabilir. Diyabet, kıkırdak bozuklukları ( Kireçlenme ), bel ve boyun fıtıkları, kardiyovasküler hastalıklar, kemik hastalıkları, spor yaralanmaları, hematopoetik hastalıklar, kanserler, hepatik, böbrek ve dermatolojik hastalıkların tedavisinde kök hücre tedavilerinin geniş yer bulacağı aşikardır. Tıpta devrim niteliğinde olan bu gelişmeler önümüzdeki yıllarda vücudun doğal iyileşmesini harekete geçirmek ve desteklemek amacıyla yapılan prosedürlerin başında gelmesi beklenmektedir.

1. Kök Hücre nedir? 

Kök hücreler, vücudun herhangi bir özel hücre tipine çoğalma kapasitesine sahip, uzmanlaşmamış hücrelerdir, bu nedenle aldığı sinyale göre gerekli olan hücre tipine dönüşebilen akıllı hücrelerdir. Bir hücre tipi diğerinden kaynaklanır ve bu nedenle “kök hücre” terimi kullanılır. İnsan vücudunda çeşitli diğer hücre tiplerine dönüşme özelliği vardır. İki önemli özellikleri vardır.

·         Kendini Yenileme: farklılaşmamış halini koruyarak hücrelerde süresiz bölünebilme,

·         Potens:   Aldığı sinyal tipine göre hücrelerde farklı hüçre tiplerine dönüşebilme. Yani anaç hücrelerdir.

Kök hücreler, farklılaşma yeteneklerine bağlı olarak üç geniş kategoride sınıflandırılabilir. Totipotent kök hücreler sadece erken embriyolarda bulunur. Her hücre tam bir organizma oluşturabilir. Pluripotent kök hücreler, vücutta bulunan 200'den fazla farklı hücre tipinden herhangi birini oluşturabilir. yani bütün bir organı yeniden üretebilirler. Multipotent hücreler; Belli hücre tiplerine dönüşebilen hücrelerdir.

2. Farklı Kök Hücre Türleri

Kök hücreler embriyonik kök hücreler, göbek kordonu kök hücreleri ve erişkin kök hücreler olarak sınıflandırılır.

Erişkin Kök Hücreler:

Yetişkin kök hücreler, insan vücudunun çoğu organında bulunur ve kökenlerine bağlı olarak farklı özelliklere sahiptir. Karaciğer, kemik iliği, yağ dokusu, beyin vb. Gibi birkaç farklı dokularda bulunurlar. Bu hücreler çok yönlüdür ve birçok farklı hücre tipinde gelişebilir. Bu hücrelerin birincil rolü bir yaralanmayı takiben organdaki onarım işlemini başlatmaktır. Embriyonik kök hücrelerden farklı olarak, yetişkin kök hücrelerin kullanımı, insan embriyolarından ziyade yetişkin doku örneklerinden elde edildiği için tartışmalı olarak kabul edilmez ve etik sorunlara sahip değildir.

Göbek Kordonu Kök Hücreleri:


Göbek kordonu kan kök hücreleri doğumdan hemen sonra göbek kordonundan elde edilir. Bu hücreler aynı zamanda yenidoğan kök hücreleri olarak da adlandırılır ve yetişkinlerin veya çocukların kemik iliğinde bulunan kök hücrelerden daha az olgundur. Zengin bir hematopoetik ve mezodermal kök hücre kaynağıdır. Diğerlerinin yanı sıra endotel hücreleri, mezenkimal hücreleri içerir. Kordon kanı kök hücrelerinin kullanılmasının avantajları, invazif olmayan şekilde üretilebilmeleridir, bol miktarda mevcutturlar ve graft-versus-host hastalığı görülmez. Dünyanın çeşitli ülkelerinde kordon kanı toplanır ve genel kullanım için kamu bankalarında ya da özel şirketler tarafından özel kordon kan bankalarında depolanır. Ayrıca göbek kordonunun kendisine ait  matriks hücreleri ( Wharton jeli )' mezankimal kök hücreler açısından oldukça zengin bir yapıdadır.

Embriyonik kök hücreler:


Embriyonik kök hücreler, IVF kliniklerinden elde edilen blastosist aşaması olarak bilinen erken evrede embriyodan ( 5-7 gün ) türetilir. En dikkat çekici özellikleri, tüm fonksiyonel yetişkin hücre tiplerini üretme  kapasitesine sahip hücrelerdir. Bu hücreler süresiz olarak bölünebilme yeteneğinin yanı sıra tüm fetal ve yetişkin kök hücrelerinde ve olgun formlarında farklılaşma / dönüşüm yapma kabiliyetine sahiptir. Bu hücrelerin mevcudiyeti, onları çok çeşitli insan hastalıklarına uygulanabilecek hücre nakli için faydalı kılar. Ancak, bu hücrelerin ayrıca en büyük dezavantajı olan teratoma denilen tümörleri oluşturma eğilimi vardır. Şu anda, bu nedenle, bu hücrelerin kullanımı sadece araştırma ile sınırlıdır. 

Yetişkin kök hücreler şu anda birçok hastalık için en pratik ve uygulanabilir seçenektir ve aynı hastadan kolayca elde edilebilir.

3. Yetişkin Kök Hücrelerin Yararları

   Yetişkin kök hücreleri:

  Bol miktarda bulunurlar ve kolayca izole edilebilirler.

      İmmünolojik reddedilme sorununun yoktur.

Yetişkin kök hücreler, dokuda  uzman hücrelerin yerini doldurma potansiyeline sahiptir.

  Etik sorunları yoktur.

4. Yetişkin kök hücreler nerelerde bulunur?

 i. Kemik İliği
Kemik iliği erişkin kök hücrelerin en erişilebilir ve en çok çalışılan kaynağıdır. Kemik iliğinde, bir veya daha fazla germ katmanından hücre ayırt etme ve farklılaşma potansiyelleri bakımından farklı olan farklı kök hücre tipleri olduğu bulunmuştur. Hematopoetik ve mezenkimal kök hücreleri içerir. Diğer hücre tiplerine dönüşme özelliği fazladır ve çok yönlüdürler. Hem in vitro hem de in vivo olarak birçok hücre tipine ayrılabilirler. Kemik iliği hücrelerinin anjiyogenez, somatik kas gelişimi, karaciğer rejenerasyonu ve merkezi sinir sistemi hücrelerinin oluşumuna katkıda bulunduğu bildirilmiştir. 
ii. Barsak kök hücreleri:
Gastrointestinal epitel, yaşam boyunca sürekli ve hızlı bir şekilde yenilenir. Bu nedenle, farklılaşma, sistemin belirli alanlarında mevcuttur. Bağırsakta epitel hücre yenilenmesi, multipotent kök hücreler tarafından sağlanır. 
iii. Kemik ve kıkırdak kök hücreleri:
Mezenkimal Kök hücre; Kemik iliğindeki uygun koşullar altında kemik ve kıkırdakta farklılaşabilir. Kemik veya kıkırdak hasar görürse, tamir işlemine katılmak için kemik veya kıkırdakta bulunan kök hücreler vardır. Kemik kırıldığı zaman, ilik boşluğunda  bol miktarda kanama vardır ve bu, ilik alanında hematom oluşumu ile iyi bir tamir potansiyeli oluşturur. Kıkırdak yaralanmasında, kök hücreler onarım sürecine katılır. Ancak, bunlar az sayıdadır ve düzenleyici faktörler sınırlıdır. Bu hücrelerin kas, kemik veya diğer kıkırdaklı olmayan dokular gibi çevre dokulardan elde edilebileceği düşünülmektedir. 
iv. Epidermal kök hücreler (cilt ve saç):
İnsan derisi dış epidermis ve iç dermisten oluşur. Saç ve yağ bezleri de epidermisi oluşturur. Epidermis, kıl folikülünün tabanındaki kök hücreleri barındırır ve kendi kendini yenileyici özellikleri, sürekli oluşan kıl ve cilt hücrelerinin yeniden büyümesini sağlar. 
v. Sinir kök hücreleri:
Sinir kök hücreleri yetişkin beyninde bulunur. Alternatif olarak, sinir kök hücrelerinin kaynakları koku alma mukozası hücreleri, cilt, yağ dokusu, Schwann hücreleri, vs.'dir. Sinir kök hücrelerinin tedavi edilemeyen nörolojik rahatsızlıkları tedavi etme potansiyeline sahip oldukları artık bilinen bir gerçektir. 

5. Kemik İliği Türetilmiş Mononükleer Hücreleri (BMMNC'ler) kullanmanın yararları:

Kemik iliğinden elde edilen kök hücreler, en eski kaynaklardan biridir ve kan hastalıkları / bozuklukları için yaygın olarak kullanılmaktadır. 
Lösemi, talasemi, orak hücre anemisi için kardeş / allojenik (ilişkili / eşleştirilmiş donörler) kemik iliği nakli, 150 yıldan fazla bir süredir standart tıbbi uygulama olarak kullanılmaktadır. Kemik iliğinden kök hücreler çok kolaylıkla elde edilebilir. Yaygın olarak çalışılmış ve araştırılmıştır. Kemik iliği, her biri kendi işlevi ve rolüne sahip çeşitli hücre fraksiyonlarından oluşur. Bu fraksiyonlar hematopoetik kök hücreler, mezenkimal veya stromal kök hücreler, çok küçük embriyonik kök hücreler, endotel kök hücrelerdir. Bunların her biri farklı bir işleve sahip olduğundan, bu hücrelerin bir kokteyli, bir birleştirme etkisine sahiptir ve bu nedenle, tek tip bir hücrenin (örn. Sadece Mezenkimal kök hücre) infüzyonundan veya nakledilmesinden daha etkilidir.

a) Hemopoietik kök hücreler : Kemik iliği, yeni kan damarlarının oluşumunu uyaran, onarım ve rejenerasyon için elverişli kimyasallar salgılayan ve fonksiyonel ve metabolik gelişmeyi destekleyen bu kök hücreler açısından zengindir. 
b) Mezenkimal kök hücreler (Çok Noktalı Mezenkimal Stromal Hücreler): Bunlar kemik, kıkırdak, kas, tendon, ligament yağ, sinir dokusu veya beyin dokusu ve çeşitli başka bağ dokuları dahil olmak üzere çoklu soylara farklılaşma potansiyeline sahip çok bileşenli hücrelerdir. Bunlar ayrıca anjiyogenez, somatik kas gelişimi, karaciğer rejenerasyonu ve merkezi sinir sistemi hücre tiplerinin oluşumuna katkıda bulunur. 
c)Çok Kutuplu Yetişkin Progenitör Hücreler (MAPC) d) İlik İzole Yetişkin Çok Kademeli Uyarılabilir (MIAMI) Hücreler 

d) Çok Kutuplu Yetişkin Kök Hücreler (MACS) ve 

e) Çok Küçük Embriyonik Benzeri (VSEL) Kök Hücreler : Kemik iliği kaynaklı hücrelerin etkinliğine daha fazla katkıda bulunur ve pluripotent olduğu düşünülür (çok çeşitli hücre tipleri oluşturabilir).

Kök hücreler nasıl çalışır? 

Kök hücreler aktif olarak yeni dokuların oluşumunda rol oynar ve böylece onarım ve yenilenmeyi teşvik eder. Enjekte edildiklerinde, bu hücreler kimyasal sinyallerin salınması nedeniyle dokunun hasarlı bölgelerine göç eder ve bu dokularla birleşir ve yenilenmeye yardımcı olurlar. Kök hücrelerin gösterdiği işleyiş mekanizmaları aşağıdaki gibi not edilebilir:

Homing : Kök hücrelere enjekte edildikten sonra, onarım işlemini gerçekleştirmek için “homing” veya yaralanma bölgesine göç etme gibi benzersiz bir yetenekleri vardır.

Transdiferansiyasyon : Bu hücreler çoğalabilir ve aynı dokunun hücrelerini oluşturabilir veya tamamen farklı bir dokunun hücrelerini oluşturabilir. Hücreler bağımsız olarak veya yerleşik hücrelerle kaynaşarak farklılaşır.

Parakrin aktivitesi : kök hücreler, yerleşik hücreleri aktive eden ve onları hasarlı dokunun onarımı için teşvik eden çeşitli kimyasal faktörler üretir.

Artan anjiyogenez: kök hücreler yeni kan damarlarının oluşturulmasında yardımcı olur. Bu, vücuttaki kan dolaşımını ve oksijen kaynağını arttırır. Bu, hücreler farklılaştıkça ve yeni dokular oluşturdukça veya dolaylı olarak anjiyogenezi artıran parakrin aktivitesi ile gerçekleşir.

İmmün regülasyon: kök hücreler, etkilenen immün sistemi düzenleyen ve enflamasyonu azaltan faktörleri serbest bırakır.

Sizi Arayalım
Logo
E-BÜLTEN’e KAYIT OL !
  Güncel duyurulardan haberdar olmak için lütfen e-bültene kayıt olun. . .
Site içeriğinde bulunan bilgiler destek sağlamak içindir. Hekimin hastasını tıbbi amaçla muayene etmesi, tanı ve teşhis koyması yerine geçmez.
Bu bilgiler hastalıkların tanı ve tedavisinde kullanılmamalıdır.
Web Tasarım_medyatör